Prawo nieruchomości – blog radcy prawnego Dariusza Śmiłka

  • Stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej wydanej w trybie ustawy o nacjonalizacji przemysłu

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Dla planowego odbudowania gospodarki narodowej, zapewnienia Państwu suwerenności gospodarczej i podniesienia ogólnego dobrobytu Państwo przejęło na własność przedsiębiorstwa na zasadach ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Ustawa).

    Przepis art. 3 ust. 6 Ustawy stanowił, że orzeczenie o przejęciu w trybie art. 3 Ustawy może nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Przepis ten nie odnosi się jednak do kwestii przejścia przedsiębiorstwa na własność Państwa z mocy samego prawa na podstawie art. 2 Ustawy.

    O przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego orzekał właściwy ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa minister, którego orzeczenie było ostateczne i nie ulegało zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Zgodnie z § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Rozporządzenie) przedsiębiorstwo przejęte w myśl art. 3 ustawy przechodzi na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia.

     

    Decyzje te wydawane w trybie ww. ustawy i orzekające o przejściu na własność Państwa zakładów przemysłowych wydawane były jednakże niejednokrotnie z naruszeniem prawa. Wadliwość takich orzeczeń polegała w szczególności na:

    –        orzekaniu o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstw, które nie spełniały takich przesłanek jak wielkość zatrudnienia (więcej niż 50 pracowników), moc produkcyjna (np. młyny zbożowe o zdolności przemiałowej poniżej 15 ton zboża na dobę) czy też wyłączność produkcji;

    –        wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego po dniu 31 marca 1947 r. tj. z naruszeniem terminu, o którym mowa wyżej. Jak stwierdził Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 8 marca 2001 r. III RN 176/2000) „datą wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego wobec przedsiębiorstwa na podstawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. 1946 r. Nr 3 poz. 17 ze zm.) jest data ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych prawa publicznego oraz przejmowania na własność Państwa (§ 17 i § 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa – Dz. U. 1947 r. Nr 16 poz. 62 ze zm.)”;

    –        naruszeniu innych przepisów regulujących tryb prowadzenia postępowania nacjonalizacyjnego jak choćby § 43 Rozporządzenia, który w sprawach, wymagających wiadomości specjalnych wymagał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania biegłych.

    Z powołaniem się na powyższe można obecnie dochodzić stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego na podstawie art. 156 k.p.a., a następnie wobec braku ustawy o reprywatyzacji, ewentualne cywilnoprawne roszczenie o odszkodowanie np. za nieruchomość przejętą na własność Państwa na podstawie art. 3 i 6 Ustawy, można skutecznie dochodzić przed sądem powszechnym na podstawie art. 160 k.p.a..  

     r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Lasy przejęte bez względu na powierzchnię

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Według art. 1 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, upaństwowieniu (z mocy prawa) podlegały lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych. Przepis ten – z mocy postanowienia zawartego w ust. 3 lit. b wymienionego artykułu – nie odnosił się jednakże do lasów i gruntów leśnych podzielonych prawnie lub faktycznie przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, a stanowiących własność osób fizycznych, których grunty nie zostały objęte przepisami art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

    Brzmienie tych przepisów i określona pomiędzy nimi przez prawodawcę wzajemna relacja (ust. 1 art. 1 „nie odnosił się” do lasów i gruntów leśnych wymienionych w ust. 3) wskazują wyraźnie na to, że każde z nich określało – w ujęciu pozytywnym bądź negatywnym – przesłanki przejścia na własność Skarbu Państwa własności lasów i gruntów leśnych.

    Zatem treść art. 1 ust. 3 lit. b dekretu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że lasy i grunty leśne podzielone we wskazany w tym przepisie sposób nie podlegały nacjonalizacji tylko wtedy, gdy nie stanowiły własności osób fizycznych objętych działaniem przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jeśli zaś tak wydzielone parcele były własnością osób nie spełniających powyższego warunku, to przechodziły na własność Skarbu Państwa.

    Oznacza to, że lasy i grunty leśne należące do osób fizycznych, których grunty były objęte przepisami art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, podlegały nacjonalizacji niezależnie od ich obszaru.

     r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Zwrot nieruchomości a nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    ,

    Stan faktyczny w sprawie przedstawiał się następująco:

    Decyzją z dnia (…) 1976 r. Naczelnik Dzielnicy (…) orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości o powierzchni 3 ha2681 m2 z ogólnej powierzchni 21 ha3998 m2, położonej w W. przy ul. (…), stanowiącej własność D.Ś., z przeznaczeniem pod budowę bazy transportowo-magazynowej dla (…) oraz pod budowę ulic, bocznic, a także jako rezerwa pod inwestycję związaną z budową dzielnicy (…).

    Decyzją z dnia (…) 1978 r. Urząd Dzielnicy (…) przekazał (…) w użytkowanie teren o łącznej powierzchni 7 ha1828 m2, w skład którego wchodził grunt następcy prawnego D.Ś. o powierzchni 2 ha9907 m2, objęty księgą wieczystą o numerze (…).

    W (…) 1991 r. następca prawny D.Ś. wystąpił z wnioskiem o zwrot gruntów, z których został wywłaszczony, wobec niezrealizowania celu wywłaszczenia.

    Decyzją z dnia (…) 1996 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. orzekł o zwrocie powodowi wywłaszczonego gruntu, obejmującego działki numerach (…) i (…) z obrębu (…) położone w W. w rejonie ulic (…) i (…), a także o dokonaniu rozliczenia z tego tytułu pomiędzy powodem i Skarbem Państwa.

    Ostateczną i prawomocną decyzją z dnia (…) 2000 r. Wojewoda M. uchylił decyzję o zwrocie nieruchomości i umorzył postępowanie w sprawie w I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 115 poz. 741 ze zm.) byłemu właścicielowi nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w odniesieniu do której przed wejściem w życie ustawy ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ponieważ w odniesieniu do przedmiotowego gruntu (…)nabyła z dniem wejścia w życie ustawy (…) prawo wieczystego użytkowania gruntu i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw (…), prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe. Orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał z kolei, iż w przypadku powstania z mocy prawa użytkowania wieczystego na rzecz (…), postępowanie o zwrot obciążonej tym prawem nieruchomości, w tym badanie przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia, może toczyć się dopiero po ewentualnym rozwiązaniu użytkowania wieczystego przez sąd powszechny na drodze cywilnoprawnej. Jest tak dlatego, że badanie skuteczności nabycia prawa użytkowania wieczystego przez (…) nie leży w zakresie kompetencji organów administracji publicznej, ani sądów administracyjnych.

    Rozwiązaniem powyższego problemu może być ponowienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wraz z wniesieniem powództwa o ustalenie, że dany podmiot nie nabył z dniem (…) na podstawie art. …. ustawy z dnia ……. prawa użytkowania wieczystego części działki o numerze ewidencyjnym (…) z obrębu (…) położonej w (…) przy ul. (…). Jako podstawę faktyczną roszczenia należy wskazać okoliczność, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe uwłaszczenia, skoro przed dniem (…)przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu i podlegała zwrotowi na rzecz byłego właściciela.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Kto może dochodzić odszkodowania za grunt warszawski?

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz powodów bliżej określone kwoty tytułem odszkodowania za wydanie ostatecznych decyzji administracyjnych w przedmiocie sprzedaży lokali w budynku, który stanowił własność ich poprzedników prawnych i następnie został objęty działaniem przepisów dekretu o gruntach warszawskich. Decyzje w przedmiocie sprzedaży, które uniemożliwiły powodom odzyskanie własności lokali, wydane z naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 k.p.a., podjęte zostały przed komunalizacją mienia państwowego na mocy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności tych decyzji brał udział tylko jeden z powodów. Pozostali Powodowie byli następcami prawnymi X będącego spadkobiercą byłego właściciela nieruchomości oraz uczestnikiem postępowań nadzorczych.

    Na tle takiego stanu faktycznego zostało skierowane do Sądu Najwyższego pytanie „Czy stroną w rozumieniu art. 160 k.p.a. oprócz osób biorących udział w postępowaniu zakończonym wydaniem niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej są również osoby nie biorące w nim udziału, ale których interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie (art. 28 k.p.a.)?”.

    W uchwale z dnia 21 czerwca 2012 r. (sygn. akt III CZP 28/12) Sąd Najwyższy stwierdził, iż osoby niebiorące udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 k.p.a. są również uprawnione do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 k.p.a.. Na uzasadnienie podjętej uchwały Sąd Najwyższy wskazał: „Pojęcia „strona”, użyte w art. 160 § 1 k.p.a., należy oceniać przez pryzmat posiadania interesu prawnego do uczestnictwa w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej będącej przedmiotem postępowania nadzorczego. Stwierdzenie w postępowaniu nadzorczym nieważności decyzji bądź wydania decyzji z naruszeniem art. 156§1 k.p.a. powoduje, że tracą na znaczeniu m. in. ustalenia organu administracji dotyczące stron postępowania zakończonego jej wydaniem. Zatem sąd w postępowaniu o odszkodowanie na podstawie art. 160 k.p.a. przy ocenie, czy powodowi, jego poprzednikowi prawnemu, przysługiwał status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu, w którym zapadła taka decyzja, nie jest w tym zakresie związany ustaleniami wadliwej decyzji. Przy tej ocenie jest uprawniony do brania pod uwagę okoliczności, które były podstawą wydania decyzji nadzorczej. To oznacza, że osoby niebiorące udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem wadliwej decyzji są również uprawnione do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 k.p.a.”.

     r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Wygaśnięcie użytkowania wieczystego a jego wykreślenie z księgi wieczystej

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Zgodnie z postanowieniami ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej lub przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego i wpisu w księdze wieczystej (tzw. konstytutywny (prawo tworzący) wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej).

    W obecnie obowiązujących regulacjach prawnych brak jednak przepisów, które uzależniałby wygaśnięcie użytkowania wieczystego od jego wykreślenia z księgi wieczystej. Wspomnieć przy tej okazji warto, iż zasadą w polskim prawie nieruchomości jest deklaratoryjny, a nie konstytutywny wpis prawa do księgi wieczystej. Innymi słowy uzależnienie powstania prawa lub jego ustania od jego wpisu względnie jego wykreślenia z księgi wieczystej wymaga wyraźnego zapisu ustawy. Ten ostatni przypadek ustawodawca uregulował w odniesieniu do zrzeczenia się ograniczonych praw rzeczowych (użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,  hipoteka) gdzie wyraźnie postanowił, iż gdy ustawa nie stanowi inaczej, a ograniczone prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej (art. 246 § 2 k.c.).

    Uzupełniająco można wspomnieć, iż do zrzeczenia się użytkowania wieczystego można stosować odpowiednio art. 246 § 1 k.c. (zob. Czy można się zrzec użytkowania wieczystego)

    Podsumowując, uważam, iż wygaśnięcie użytkowania wieczystego zależy od wykreślenia tego prawa z księgi wieczystej, tylko wówczas, gdy jest ono skutkiem zrzeczenia się tego prawa. Wpis o wykreśleniu prawa użytkowania wieczystego ma zatem charakter konstytutywny jedynie w przypadku zrzeczenia się tego prawa.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Obligatoryjne rozłożenie płatności opłaty rocznej po jej aktualizacji

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Od 09 października 2011 r. dodano do ustawy o gospodarce nieruchomościami regulację dotyczącą wysokości opłaty rocznej po aktualizacji i możliwość rozłożenia płatności na raty, a raczej obowiązku odroczenia płatności całości nowej opłaty.

    Zgodnie z zapisem ustawy w przypadku gdy zaktualizowana wysokość opłaty rocznej przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość dotychczasowej opłaty rocznej, użytkownik wieczysty wnosi opłatę roczną w wysokości odpowiadającej dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej. Pozostałą kwotę ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty (nadwyżka) rozkłada się na dwie równe części, które powiększają opłatę roczną w następnych dwóch latach. Opłata roczna w trzecim roku od aktualizacji jest równa kwocie wynikającej z tej aktualizacji.

    Przepis ten jednak można rozumieć na trzy sposoby (zob. pytanie prawne do Sądu Najwyższego z dnia 31.12.2012 r., sygn. akt III CZP 110/12):

    –        w drugim roku od aktualizacji użytkownik wieczysty wnosi opłatę stanowiącą sumę dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty, zaś w trzecim roku od aktualizacji opłatę stanowiącą sumę opłaty ustalonej w drugim roku (tj. dwukrotności opłaty rocznej dotychczasowej  powiększonej o połowę nadwyżki) i drugiej połowy nadwyżki, ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty,

    –        w następnych dwóch latach od aktualizacji użytkownik wieczysty wnosi opłatę stanowiącą sumę dwukrotności dotychczasowej opłaty i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty,

    –         w następnych dwóch latach od aktualizacji użytkownik wieczysty wnosi opłatę stanowiącą sumę pełnej  wysokości zaktualizowanej opłaty rocznej i połowy nadwyżki ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty?

    Na marginesie można przypomnieć, iż opłata roczna za użytkowanie wieczyste jako świadczenie okresowe przedawnia się z upływem 3 lat od dnia jej wymagalności tj. termin przedawnienia biegnie przeważnie od dnia 01 kwietnia danego roku (opłatę uiszcza się z góry za dany rok do dnia 31 marca danego roku, chyba że 31 marca wypada w niedzielę to wtedy termin biegnie od dnia 02 kwietnia danego roku).

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Kto może żądać sądownego rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Zgodnie z art. 240 Kodeksu Cywilnego umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń. Z kolei zgodnie z art. 33 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności, jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie.

    Do kwestii rozwiązania umowy odnosi się także art. 65 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którymi nie pobiera się dodatkowych opłat rocznych w razie złożenia do właściwego organu wniosku o rozwiązanie umowy o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste gdzie w takim przypadku stosuje się przepisy art. 33 ust. 3 i 3a ww. ustawy. Oznacza to, iż wniosek o rozwiązanie umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste złożony przez użytkownika wieczystego może być uwzględniony, co prowadzi do umownego rozwiązania użytkowania wieczystego w drodze porozumienia stron, a dopiero w razie nieuwzględnienia wniosku może być wytoczone powództwo o rozwiązanie przez właściwy organ. Przy czym kwestią dyskusyjną jest czy organ w przypadku otrzymania takiego wniosku od użytkownika wieczystego ma obowiązek złożenia pozwu o rozwiązanie umowy do sądu. Moim zdaniem brak takiego obowiązku po stronie organu. Ponadto jak podaje Z. Truszkiewicz (Użytkowanie wieczyste. Zagadnienia Konstrukcyjne, s. 246): „Złożenie wniosku o rozwiązanie użytkowania wieczystego przez użytkownika wieczystego, który naruszył postanowienia umowy określające sposób korzystania z nieruchomości, stawia zatem właściciela gruntu (SP lub j.s.t.) przed wyborem między rozwiązaniem umowy a tolerowaniem tego stanu rzeczy, bez możliwości podwyższania opłat rocznych.”

     W podsumowaniu stwierdzić trzeba, iż powództwo o rozwiązanie umowy może złożyć do Sądu tylko właściwy organ (Gmina, Powiat, Województwo, Skarb Państwa) gdzie użytkownik wieczysty nie może sam wytoczyć powództwa o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego.

     r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Odszkodowań za lasy nie będzie!!!

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Jak pisałem w notce z dnia 03 grudnia 2012 r. (Odszkodowania za lasy – kolejna odsłona: http://blog.kpdg.pl/category/reprywatyzacja/) przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego była kwestia czy art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 z późn. zm.) stanowi źródło prawa podmiotowego przyznanego osobom fizycznym, o których mowa w tym przepisie (III CZP 94/12).

    Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy udzielił negatywnej odpowiedzi na ww. pytanie. Obecnie zatem droga do dochodzenia odszkodowań za lasy na ww. podstawie prawnej została zamknięta.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Pełne odszkodowanie za grunt warszawski

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Jak pisałem w poście z dnia 13.08.2012 r. (http://blog.kpdg.pl/2012/08/13/nieuchronne-wywlaszczenie-jako-przyczyna-rezerwowa-hipotetyczna-uzasadniajaca-zmniejszenie-wysokosci-odszkodowania-za-grunt-warszawski/) w procesach gdzie dochodzi się odszkodowania za grunt warszawski na podstawie wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej gdzie stwierdzono nieważność decyzji lub jej nieodwracalne skutki prawne odszkodowania winno być ustalane na podstawie wartości prawa, które uprawniony mógłby nabyć gdyby wniosek został rozpoznany pozytywnie. W procesach takich jednak Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa podnosi zarzut tzw. nieuchronności wywłaszczenia na podstawie ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. i żąda ograniczenia wysokości odszkodowania, które w takim przypadku wynosiłoby dużo mniejszą część wartości całej nieruchomości.

    14 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I CSK 415/12 potwierdził tę zasadę. Co więcej stwierdził, iż późniejsze nieuchronne wywłaszczenia nie ma obecnie wpływu na wysokość odszkodowania (patrz także: Rzeczpospolita z dnia 17.12.2012 r., Skrzywdzeni przez dekret wywalczyli miliony, http://prawo.rp.pl/artykul/793875,962013-Wywlaszczeni-dekretem-Bieruta-o-gruntach-warszawskich-wywalczyli-miliony-przed-sadem.html).

    22 stycznia 2013 r. została podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała w składzie 7 sędziów w sprawie o sygn. III CZP 73/12 gdzie pytanie prawne brzmiało: „Czy może mieć wpływ na wysokość odszkodowania, przysługującego w związku z wydaniem z rażącym naruszeniem prawa decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu (art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), okoliczność, że grunt ten w wypadku przyznania prawa własności czasowej podlegałby wywłaszczeniu na cele zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego? Uchwała ta była pozytywna dla dochodzących odszkodowań za grunty warszawskie bowiem najwyższa instancja uznała, iż nawet gdyby w okresie późniejszym doszło do wywłaszczenia to fakt ten nie ma wpływu na wysokość odszkodowania i należy się ono w pełnej wysokości.(zob. także: Sąd Najwyższy: pełne odszkodowanie za grunty zabrane dekretem Bieruta).

     r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Brak wykazania „niemożliwości” korzystania z gruntu warszawskiego jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Przy rewindykacji gruntów warszawskich w trybie stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej należy wykazać, iż decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa.

    Zgodnie z art. 7 ust. 2 „dekretu warszawskiego” gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne – ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.

    Z przepisu tego wynikał zatem dla organu rozpoznającego wniosek dekretowy obowiązek wykazania, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (planu przestrzennego) obowiązującego w dacie wydawania decyzji (tzw. obowiązek wykazania niemożliwości korzystania z gruntu).

    Warto w tym miejscu przywołać dość istotną Uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 5/2008 zgodnie, z którą: „Przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy) na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 r. Nr 50 poz. 279 ze zm.).”

    Uchwała powyższa potwierdza więc zasadę, iż organ dekretowy, aby odmówić przyznania prawa własności czasowej, musiał wykazać i udowodnić wnioskodawcy, że korzystanie przez niego z gruntu w żadnym razie nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego (planu zabudowy).

    Obecnie organy nadzoru rozpoznające wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych analizując powyższą kwestię powinny ustalić czy na chwilę wydawania negatywnej dla strony decyzji istniał jakikolwiek przepis prawa rangi ustawowej, który zabraniałby właścicielowi korzystanie z gruntu o takim przeznaczeniu jaki wynikał z obowiązującego na dzień wydawania decyzji planu zagospodarowania przestrzennego (planu zabudowy).

    r.pr. Dariusz Śmiłek

     

     

Najnowsze wpisy