Prawo nieruchomości – blog radcy prawnego Dariusza Śmiłka

  • Dopuszczalność zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego ciąg dalszy….

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Jak pisałem we wpisie „Czy można się zrzec prawa użytkowania wieczystego” przepisy prawne nie regulują wprost (jak przy państwowych lub samorządowych osobach prawnych – art. 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2010.102.651) kwestii zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego przez podmiot inny niż państwowa lub samorządowa osoba prawna.

    Obecnie na wokandzie Sądu Najwyższego zawisło pytanie prawne (sygn. akt III CZP 81/13) jednego z Sądów Okręgowych o treści: „Czy dopuszczalne jest zrzeczenie się użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, nie objętego przepisami ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, przez osobę prawną nie będącą państwową ani samorządową osobą prawną?”.

    Pytanie to było skutkiem tego, iż w dniu 3 czerwca 2013 r. T. O. – notariusz w T. odmówił spółce działającej pod firmą B. spółka jawna w T. dokonania czynności prawnej polegającej na zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa. Zdaniem Notariusza w aktualnym stanie prawnym ustawodawca umożliwia zrzeczenie się użytkowania wieczystego w ściśle określonych przypadkach, uregulowanych w art. 17b ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – wyłącznie  w przypadku użytkowania nieruchomości rolnych będących własnością Skarbu Państwa, oraz art. 16 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – zezwalając  na tą czynność państwowym oraz samorządowym osobom prawnym. Spółka wniosła zażalenie na odmowę sporządzenia aktu notarialnego do Sądu Okręgowego.

    Jeśli chodzi o zasadność odmowy notariusza stoję na stanowisku, iż notariusz nie miał podstaw od odmowy dokonania czynności notarialnej (sporządzenia aktu zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego). Dalej jestem zdania, iż biorąc pod uwagę, iż:

    1. Użytkowanie wieczyste jest prawem na rzeczy cudzej;

    2. Art. 179 Kodeksu Cywilnego dopuszczający możliwość zrzeczenia się prawa własności na rzecz Gminy miejsca położenia nieruchomości z dniem 15 lipca 2006 r. został uchylony na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 15 marca 2005 r., K 9/04, LexPolonica nr 375297, Dz.U. Nr 48, poz. 462;

    należy opowiedzieć się za dopuszczalnością zrzeczenia się użytkowania wieczystego także przez podmiot inny niż państwowa lub samorządowa osoba prawna gdzie postawą złożenia takiego oświadczenia woli może być analogicznie stosowany art. 246 § 1 Kodeksu Cywilnego.

    Odpowiedź na powyższe pytanie będzie miała niebagatelny wpływ na praktykę obrotu nieruchomościami, jak również będzie niosła za sobą istotne skutki finansowe w zakresie nieruchomości skarbowych (a także samorządowych ) obciążonych prawem użytkowania wieczystego wobec możliwości utraty lub zachowania wpływów z opłat rocznych wobec możliwości lub niedopuszczalności zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Roszczenia związane z kablami, gazociągami lub innymi urządzeniami przesyłowymi cz. 4

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Z posadowieniem na nieruchomości urządzeń przesyłowych (urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne) dla właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego wiążą się określone uprawnienia.

    Jak pisałem tutaj jednym z „roszczeń właścicielskich” jest żądanie ustanowienia służebności przesyłu, tutaj o możliwości dochodzenia wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości natomiast w tym artykule była mowa o żądaniu wykupu nieruchomości zajętej przez urządzenie przesyłowe. Dzisiaj kolejna możliwość dla właściciela nieruchomości tj. żądanie usunięcia urządzenia przesyłowego z gruntu (tzw. roszczenie negatoryjne).

    Podstawę prawną roszczenia właściciela o usunięcie urządzenie przesyłowego stanowi art. 222§ 2 Kodeksu Cywilnego.

    Zgodnie z ww. podstawą prawną przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

    Przy okazji ww. roszczenia należy zwrócić uwagę na art. 5 Kodeksu Cywilnego który stanowi, iż nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego gdzie takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Jeśli zatem okaże się, iż gazociąg lub wodociąg posadowiony na nieruchomości spełnia istotne funkcje społeczne gdyż np. zaopatruje w media osiedle mieszkaniowe powództwo właściciela pomimo zasadności może zostać oddalone.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Przejęcie opuszczonego gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Wedle art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym – w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. 1959 r. Nr 14 poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

    W przypadku pozbawienia własności na ww. podstawie prawnej obecnie istnieje możliwość ich wzruszania w drodze złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na ww. podstawie materialnoprawnej.

    Jednocześnie przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa uzależnione było od ustalenia, iż gospodarstwo zostało opuszczone przez właściciela (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. IV SA/Wa 229/2010). Jeżeli organ wydający decyzję nie przeprowadził w tym zakresie ustaleń decyzja może zostać uznana za nieważną.

    Równocześnie wadliwość postępowania administracyjnego, polegająca tylko na tym, że decyzja została wydana wobec ojca, a nie spadkobierców nie ma żadnego wpływu na stwierdzenie wystąpienia przesłanki materialno-prawnej, jaką jest prawidłowe ustalenie, iż według przepisów ustawy z 1957 r. gospodarstwo rolne znajdowało się w stanie opuszczonym (wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 24 maja 2012 r. II CSK 558/2011).

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    .

  • Obowiązkowa 50 % bonifikata w opłacie rocznej za użytkowanie wieczyste

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami osobom fizycznym, których dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, za który opłata ma być wnoszona, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” właściwy organ udziela na ich wniosek 50 % bonifikaty od opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jeżeli nieruchomość jest przeznaczona lub wykorzystywana na cele mieszkaniowe (art. 74 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

    Przedmiotowy przepis uzależnia zatem przyznanie bonifikaty jedynie od spełnienia kryterium dochodowego oraz przeznaczenia lub wykorzystywania nieruchomości na cele mieszkaniowe (kryterium funkcjonalne). Można zatem wyobrazić sobie sytuację, iż jedna osoba posiadająca np. kilka mieszkań, która spełnia ww. kryterium dochodowe uzyska bonifikatę do wszystkich nieruchomości mieszkaniowych stanowiących jej własność. Wniosek taki wynika z tezy, iż obligatoryjne obniżki opłat za użytkowanie wieczyste nie są związane z nieruchomością (brak w przepisie kryterium przedmiotowego) a powiązane są jedynie z osobą (kryterium podmiotowe) oraz funkcją nieruchomości (kryterium funkcjonalne).

    Jednocześnie bonifikata ma charakter obligatoryjny (po spełnieniu przesłanek organ obowiązany jest jej udzielić), ale do jej przyznania konieczny jest wniosek użytkownika wieczystego.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Wysokość odszkodowania „sądowego” za grunt warszawski

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Po uzyskaniu decyzji orzekającej, iż dane „orzeczenie dekretowe” zostało wydane z naruszeniem prawa lub w przypadku stwierdzenia jego nieważności istnieje możliwość złożenia do sądu pozwu w przedmiocie zasądzenia odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej.

    Jako wysokość szkody w przypadku nieuzasadnionej odmowy ustanowienia własności czasowej należy podać wartość rynkową prawa użytkowania wieczystego według stanu nieruchomości na dzień wydania wadliwej decyzji i aktualnych cen. Celem prawidłowego ustalenia ostatecznej wartości szkody wskazane jest w pozwie zawarcie wniosku o  przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na ww. okoliczności.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Roszczenia związane z kablami, gazociągami lub innymi urządzeniami przesyłowymi cz. 3

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Z posadowieniem na nieruchomości urządzeń przesyłowych (urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne) dla właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego wiążą się określone uprawnienia.

    Jak pisałem tutaj jednym z „roszczeń właścicielskich” jest żądanie ustanowienia służebności przesyłu a tutaj o możliwości dochodzenia wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.  Dzisiaj przedstawię kolejną możliwość dla właściciela nieruchomości tj. żądanie wykupu nieruchomości zajętej przez urządzenie przesyłowe.

    PODSTAWY I PRZESŁANKI:

    1. ART. 231 KODEKSU CYWILNEGO:

    a. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

    b. Konieczne jest wykazanie:

    I. wzniesienia „budowli lub innego urządzenia”,wzniesienia tych budowli „na gruncie” właściciela

    II. faktu, iż wartość budowli „przenosi znacznie wartość zajętej na ten cel działki”.

    1. ART. 124 UST. 5 USTAWY O GOSPODARCE NIERUCHOMOŚCIAMI:

    a. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie na zajęcie nieruchomości nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości;

    b. Warunki:

    i.      Wydanie przez właściwego starostę decyzji o zezwoleniu na założenie na danej nieruchomości urządzeń (decyzja o zajęciu nieruchomości);

    ii.      Możliwość żądanie wykupu całej nieruchomości (nie można żądać wykupu części);

    iii.      Wykazanie braku możliwości dalszego prawidłowe korzystania z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Gdzie złożyć wniosek o stwierdzanie nieważności „orzeczenia dekretowego”?

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Dla ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności „orzeczenia dekretowego” istotnym jest ustalenie czyją obecnie własnością jest grunt objęty kwestionowaną decyzją (tzw. kryterium własnościowe).

    Jak wynika z uchwały Składu 7 Sędziów NSA z dnia 05 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPS 7/2000): „Stosownie do przepisu art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy w przedmiocie odmowy przyznania poprzedniemu właścicielowi prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. 1945 r. Nr 50 poz. 279), jeżeli grunt stanowi własność gminy, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie.”

    Ww. zasada rozróżniania właściwości organu w odniesieniu do obecnej własności nieruchomości ma znaczenie wyłącznie w odniesieniu do decyzji wydawanych przez Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, Naczelników Dzielnic oraz Prezydenta m.st. Warszawy wydanych do dnia 27 maja 1990 r.. Jeśli zatem nieruchomość stanowi obecnie własność Skarbu Państwa, to organem właściwym do stwierdzenia nieważności będzie minister – gdy wniosek dotyczy decyzji Prezydium Rady Narodowej albo Prezydenta m.st. Warszawy, a wojewoda – co do decyzji naczelników dzielnic (Gdesz Mirosław, Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa  2012  LexisNexis, s. 30).

    W przypadku gdy grunt stanowi obecnie własność osoby innej niż Skarb Państwa lub Gmina m.st. Warszawy istotnym jest ustalenie czy podlegał on komunalizacji. Jeśli komunalizacja gruntu nastąpiła organem właściwym będzie w każdym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a w pozostałych przypadkach zgodnie z powyższym rozróżnieniem minister lub wojewoda (dla gruntów stanowiących uprzednio własność Skarbu Państwa).

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Wygaśnięcie użytkowania wieczystego z mocy prawa

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Prawo użytkowania wieczystego może wygasnąć z mocy prawa wskutek:

    1. nabycia użytkowania wieczystego przez właściciela nieruchomości,
    2. nabycia własności nieruchomości przez użytkownika wieczystego (konfuzja).

    Skutkiem wygaśnięcia użytkowania wieczystego zgodnie z art. 241 Kodeksu cywilnego będzie wygaśnięcie ustanowionych na nim obciążeń. Jednocześnie wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają wszystkie prawa obligacyjne zarówno te które obciążają użytkowanie wieczyste jak również te które obciążają nieruchomość będącą przedmiotem użytkowania wieczystego (K. Pietrzykowski (w:) Kodeks…, s. 626; C. Woźniak, Użytkowanie wieczyste, Warszawa 2006, s. 169). Powyższe może oznaczać, iż w przypadku nabycia własności nieruchomości przez jej użytkownika wieczystego umowy dzierżawy lub najmu mogą wygasnąć.

    Jednocześnie zastrzec trzeba, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 sierpnia 2009 r.(sygn. akt III CZP 48/2009) przy ocenie skutków wygaśnięcia użytkowania wieczystego należy rozróżnić czy chodzi o dzierżawę rzeczy czy dzierżawę praw, gdyż tylko w tym ostatnim przypadku dochodzi do wygaśnięcia obciążeń obligacyjnych ustanowionych na użytkowaniu wieczystym jako prawie.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Roszczenia związane ze zwrotem zdewastowanej nieruchomości lub zniszczeniem jej zabudowań

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Po długiej batalii dotyczącej „zwrotu nieruchomości” przejętej na podstawie dekretu PKWN nierzadko okazuje się, iż Skarb Państwa zwraca uprawnionym osobom nieruchomość zdewastowaną lub zaniedbaną do tego stopnia, iż nawet brak na niej budynków usytuowanych w czasie jej przejęcia. W takim przypadku pojawia się pytanie jakie roszczenia przysługują właścicielowi nieruchomości?

    W pierwszej kolejności można próbować dochodzić roszczeń związanych z dewastacją nieruchomości w przepisach dotyczących rozliczenia właściciela z posiadaczem rzeczy (art. 224 Kodeksu cywilnego i n., dalej: kc).

    Zakres tzw. roszczeń uzupełniających przysługujących właścicielowi przeciwko posiadaczowi zależy od dobrej lub złej wiary posiadacza. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego:„posiadaczem w złej wierze jest także ten, kto na podstawie towarzyszących okoliczności powinien przypuszczać, że posiadana przezeń rzecz stanowi własność innej osoby. Jeżeli więc posiadacz uzyska informacje o niezgodności posiadania ze stanem prawnym, to w zależności od rodzaju tych twierdzeń i przedstawionych na ich poparcie dowodów, można uznać, że posiadacz dowiedział się o niezgodności swego posiadania ze stanem prawnym albo, że co najmniej powziął wiadomość o takich faktach, na podstawie których powinien przypuszczać, że nie jest właścicielem posiadanej rzeczy. W takiej sytuacji posiadacza należałoby uznawać od chwili powzięcia takich wiarygodnych informacji za posiadacza w złej wierze” (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 2004 r. III CK 212/2003 LexPolonica nr 1573272).

    Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za zużycie ani za jej pogorszenie lub utratę, nadto nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne (art. 224 § 1 kc).

    Właścicielowi przeciwko posiadaczowi władającemu jego rzeczą bez tytułu prawnego będącemu w złej wierze przysługują zaś następujące roszczenia: 1. o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, 2. o zwrot pożytków lub zapłatę ich wartości, 3. o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy. Odpowiedzialność za zużycie, pogorszenie lub utratę rzeczy jest odpowiedzialnością odszkodowawczą z tym, że kształtowaną przez przepisy prawa rzeczowego. Odpowiedzialność ta, skoro dotyczy szkód w rzeczy, nie obejmuje szkód w majątku właściciela czyli granicą odpowiedzialności posiadacza z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty jest wartość rzeczy.

    Ważne przy tym jest, iż roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy jak i wysokość tego wynagrodzenia nie zależą od tego czy właściciel poniósł jakiś uszczerbek a posiadacz uzyskał jakąś korzyść. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy i czas posiadania przez posiadacza (zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2008 r. I ACa 135/2008).

    Odpowiedzialność za pogorszenie lub utratę oparta jest na zasadzie winy (domniemanej), nic zaś nie wyłącza odpowiedzialności za zużycie.

    Przez zużycie rozumie się zmniejszenie wartości na skutek normalnego używania rzeczy jak i pełne unicestwienie w toku normalnego używania. W tym miejscu wskazać jednak należy, że w myśl stanowiska Sądu Najwyższego, wyrażonego w wyroku z dnia 26 lutego 1969 r. II CR 13/69 (Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego 1969/10 poz. 169 str. 8) skoro „wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy pokrywa normalne zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego jej używania (podobnie jak to się dzieje przy najmie – por. art. 675 § 1 kc) to tym samym odpowiedzialność za zużycie (pogorszenie) rzeczy obejmuje tylko takie zużycie, które wykracza poza następstwa prawidłowego jej używania. W przeciwnym razie trzeba by przyjąć, że na posiadacza w złej wierze został nałożony obowiązek podwójnej zapłaty, czym właściciel rzeczy zostałby bezpodstawnie wzbogacony, trudno zaś przypisać ustawodawcy taką intencję”.

    Pogorszenie to wszelkie działania i zaniechania posiadacza, które nie stanowią normalnego korzystania prowadząc do obniżenia wartości użytkowej i ekonomicznej rzeczy. Może to nastąpić na skutek niezgodnej z zasadami prawidłowej gospodarki, naruszenia substancji rzeczy, zmiany jej przeznaczenia, braku należytej konserwacji.

    Przepis art. 229 kc początek biegu rocznego terminu przedawnienia ww. roszczeń wiąże ze zwrotem rzeczy. Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia „zwrot rzeczy”, ale przyjmuje się że chodzi o sytuację odzyskania faktycznego władztwa nad rzeczą przez właściciela czyli restytucję władztwa właściciela (np. podpisanie protokołu wydania nieruchomości).

    r.pr. Dariusz Śmiłek

     

     

     

     

     

     

  • Roszczenia związane z kablami, gazociągami lub innymi urządzeniami przesyłowymi cz. 2

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    Z posadowieniem na nieruchomości urządzeń przesyłowych (urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne) dla właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego wiążą się określone uprawnienia.

    Jak pisałem w poście z dnia 11 czerwca br. (cz. 1) jednym z „roszczeń właścicielskich” jest żądanie ustanowienia służebności przesyłu. Kolejnym roszczeniem może być żądanie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości bez tytułu prawnego (wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości).

    PODSTAWA:

    Podstawę prawną roszczenia właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi art. 224 § 1 Kodeksu Cywilnego oraz art. 225 Kodeksu Cywilnego w zw. z art. 230 Kodeksu Cywilnego.

    ZAKRES:

    Przy formułowaniu roszczenia należy precyzyjnie oznaczyć jaka część nieruchomości została zajęta przez urządzenia przesyłowe. Oznaczając tę powierzchnię trzeba również uwzględnić tzw. strefy ochronne dla poszczególnych urządzeń przesyłowych (przykładowo dla gazociągów strefy kontrolowane wynoszą: 1) dla gazociągów podwyższonego średniego ciśnienia i gazociągów wysokiego ciśnienia, o średnicy nominalnej oznaczonej symbolem „DN”: a) do DN 150 włącznie – 4 m, b) powyżej DN 150 do DN 300 włącznie – 6 m, c) powyżej DN 300 do DN 500 włącznie – 8 m,  d) powyżej DN 500 – 12 m, 2) dla gazociągów niskiego i średniego ciśnienia – 1 m[1]; dla przewodów elektrycznych szerokość pasa ochronnego przy linii średniego napięcia (od 15 kV do 30 kV) – od 3 m do 4 m, dla linii wysokiego napięcia (110 kV, 220 kV i 400 kV) od 9 do 15 m, szerokość drogi dojazdowej do „strefy ochronnej” – 2,5 m.). Jeśli właściciel nie jest w stanie precyzyjnie wskazać jaka część nieruchomości jest zajęta przez urządzenia przesyłowe może wnioskować w pozwie o powołanie biegłego geodety.

    WYSOKOŚĆ:

    Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie można obliczyć szacunkowo w oparciu o zasadę, iż za korzystanie z rzeczy należy się właścicielowi wynagrodzenie w takiej wysokości, w jakiej – w danych okolicznościach – mógłby je uzyskać, gdyby rzecz wynajął lub wydzierżawił czy oddał w odpłatne używanie na podstawie innego stosunku prawnego (Gerard Bienek, Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna Warszawa  2008   Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie I, s.75, wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 273/2003). Powództwo winno dotyczyć jednorazowej zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres ostatnich 10 lat w przypadku osoby fizycznej, a przypadku przedsiębiorcy 3 lat. Jeśli właściciel nie jest w stanie precyzyjnie określić wysokości wynagrodzenia może wnioskować w pozwie o powołanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

    TRYB:

    Roszczenia powyższe dochodzi się w trybie powództwa cywilnego. Pozew wnosi się do sądu właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Pozew podlega opłacie w wysokości 5% wartości dochodzonego roszczenia z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, która to opłata w przypadku wygranej w procesie jest dodatkowo zasądzana od przedsiębiorcy przesyłowego obok wynagrodzenia na rzecz wnoszącego pozew.

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    [1] § 9 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Gospodarski z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe.

Najnowsze wpisy