Prawo nieruchomości – blog radcy prawnego Dariusza Śmiłka

  • Opłata od dochodzenia roszczeń z certyfikatów inwestycyjnych

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    , , , , ,

    Nierzadko się zdarza, iż inwestycja w rzekomo bezpieczne i gwarantujące „pewny zysk”  instrumenty finansowe okazuje się całkowitym niewypałem. Nie inaczej było/jest z inwestycjami w różnego rodzaju certyfikaty inwestycyjne, które nabywcom oferowały perspektywy „bezpiecznej lokaty kapitału”. Tu pytanie czy z tego tytułu można mieć jakieś roszczenia do podmiotu zbywającego takie produkty?

    Co do zasady po uzyskaniu od Klienta informacji dotyczących jego poziomu wiedzy o inwestowaniu, doświadczenia inwestycyjnego, celów inwestycyjnych (np. oszczędzanie na zakup nieruchomości dla celów mieszkalnych, oszczędzanie na studia dla dzieci), a zatem powzięciu wiedzy, że Klient nie akceptuje jakiegokolwiek ryzyka utraty kapitału, bank (lub inny podmiot) w ramach umowy o świadczenie doradztwa inwestycyjnego w ogóle nie powinien zarekomendować Klientowi nabycia tego rodzaju papierów wartościowych. Nawet zaś jeżeli sam Klient wyraziłby wolę ich nabycia, to wobec oczekiwań Klienta co do gwarancji pełnej ochrony kapitału, obowiązkiem banku jest zarekomendowanie Klientowi nieskorzystania z tego typu produktu. Brak takiej negatywnej rekomendacji co do inwestycji w certyfikaty stanowi nienależyte wykonanie przez bank zawartej z Klientem umowy o świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego i uzasadnia dochodzenia roszczeń (zob.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019 r., V ACa 184/19, wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 7 stycznia 2021 r., I C 524/20, Lex nr 3118263, wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach – I Wydział Cywilny z dnia 16 września 2021 r., sygn.. akt I C 807/20).

    Zasadą jest, iż w przypadku dochodzenia roszczeń przez konsumentów, a roszczeń wynikających z czynności bankowych znajduje zastosowanie preferencyjna opłata sądowa w wysokości 1 000 zł dla roszczenia powyżej 20 000 zł. Taką samą opłatą obciążona jest apelacja w przypadku niekorzystnego wyroku w pierwszej instancji. Tu pojawia się pytanie czy oferowanie przez bank certyfikatów inwestycyjnych funduszu inwestycyjnego stanowi czynność bankową oraz czy wykonywanie obowiązków depozytariusza funduszu inwestycyjnego, będącego bankiem, stanowi czynności bankowe z uczestnikiem funduszu. Odpowiedź pozytywna na te pytanie oznaczałaby znaczące ułatwienia dla konsumentów w dochodzeniu roszczeń z tytułu certyfikatów inwestycyjnych gdyż obciążenie dot. wniesienia pozwu wynosiłoby maksymalnie 1 000 zł a nie 5% wartości dochodzonego roszczenia. Wedle orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dn. 01.02.2021r. (sygn. akt I ACz 621/20) w takich przypadkach winna być stosowana opłata preferencyjna. Ostatecznie o tym orzeknie zapewne Sąd Najwyższy do którego dn. 20.05.2022r. wpłynęło zagadnienia prawne z tym związane (sygn. akt III CZP 116/22).

    r.pr. Dariusz Śmiłek

  • Wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego, a zwrot kosztów kredytu przez bank na rzecz kredytobiorcy

    Autor:

    r.pr. Dariusz Śmiłek

    w kategorii

    , , , , , , , , , , ,

    Jak pisałem w tym wpisie pod pewnymi warunkami możliwa jest wcześniejsza spłata kredytu/pożyczki hipotecznej (czyli zobowiązania zabezpieczonego hipoteką). Wobec tego co w przypadku kosztów poniesionych przez kredytobiorcę przy zawarciu umowy w przypadku wcześniejszej spłaty zobowiązania hipotecznego, a nawet jego części.

    Zgodnie z przepisami w przypadku spłaty całości kredytu hipotecznego przed terminem określonym w umowie o kredyt hipoteczny całkowity koszt kredytu hipotecznego ulega obniżeniu o odsetki i inne koszty kredytu hipotecznego przypadające za okres, o który skrócono obowiązywanie tej umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. W przypadku spłaty części kredytu hipotecznego przed terminem określonym w umowie o kredyt hipoteczny stosuje się podobną zasadę.

    Według definicji ustawowej całkowity koszt kredytu hipotecznego to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt hipoteczny, w szczególności:

    a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy,

    b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu hipotecznego lub do uzyskania go na oferowanych warunkach

    – z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych i opłat sądowych ponoszonych przez konsumenta.

    Wskazać należy na wyrok TSUE C-383/18 z dnia 11 września 2019r. dot. proporcjonalnego obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku jego przedterminowej spłaty zgodnie z którym przy wcześniejszej spłacie kredytu przysługuje prawo do obniżenia tak kosztów jednorazowych (prowizji, ubezpieczeń itd), a jak również zmiennych. Ponadto zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 12 grudnia 2019 r.(sygn. akt III CZP 45/19) dotyczącą co prawda kredytu konsumenckiego, ale którą można stosować analogicznie do kredytu hipotecznego: „Przewidziane w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 1083) uprawnienie konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku jego spłaty w całości przed terminem określonym w umowie obejmuje także prowizję za udzielenie kredytu.”  A  zatem z najnowszą linią orzeczniczą sądów redukcja całkowitego kosztu kredytu obejmuje także koszty o charakterze jednorazowym, których wysokość nie ma żadnego związku z okresem kredytowania, gdzie przy ich obliczaniu obowiązuje zasada proporcjonalności.

    Roszczenia z umów kredytu hipotecznego, które zostały spłacone do 8.7.2018 r. ulegają przedawnieniu po 10 latach. Natomiast roszczenia z umów, które zostały spłacone od 9.7.2018 r. podlegają 6-letniemu okresowi przedawnienia.

     r.pr. Dariusz Śmiłek