Dnia 28 kwietnia 2022r. Sąd Najwyższy wydał kolejną korzystną dla Frankowiczów uchwałę w sprawie o sygn. akt III CZP 40/22. Zagadnienie prawne przedstawione przez SA w Warszawie dotyczyło prawie każdej umowy kredytu indeksowanego, choć jego rozstrzygnięcie okazało się szczególnie istotne dla tych kredytobiorców, którzy z różnych przyczyn nie mogą być zakwalifikowani jako konsumenci.
Sąd Apelacyjny powziął wątpliwość czy zgodne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są zapisy umowy i stanowiącego jej część regulaminu, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego określenia kursu waluty (bez odniesienia do obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów), która została wskazana, jako właściwa do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości poszczególnych rat kredytu i ich zaliczenia na poczet zobowiązania kredytowego? Oznacza to, że nie rozważał on nieważności umowy na podstawie zawarcia w niej abuzywnych postanowień, lecz normy prawnej stanowionej przez klauzulę generalną zawartą w art. 3531 k.c. Znajduje ona zastosowanie, m.in. w sytuacjach gdy treść postanowienia umownego wypacza funkcje danego typu umowy (sprzeczność z naturą stosunku prawnego), jest sprzeczna z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
Na pierwszej z wymienionych podstaw oparł się Sąd Najwyższy stwierdzając w uchwale, że: sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeśli spełniają kryteria uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 3851 k.c.
O ile pierwsza część uchwały wydaje się oczywista, o tyle ostatnim zdaniem SN otworzył furtkę do stwierdzania nieważności umów zawieranych przez nie-konsumentów, na podstawie omawianego wcześniej art. 3531 k.c. Ponadto SN wyraźnie potwierdził, iż każda umowa kredytu waloryzowanego, w której bank może arbitralnie ustalać kurs, jest sprzeczna z naturą tego stosunku prawnego. Prowadzi to do oczywistego wniosku, że aby uznać umowę kredytu indeksowanego/denominowanego za ważną musi ona zawierać obiektywne, weryfikowalne i przejrzyście przedstawione zasady ustalania kursu waluty.
Nowa uchwała jeszcze bardziej zmniejsza, małe już przecież ryzyko porażki w sporze z bankiem. Kredytobiorca w razie odmowy udzielenia mu ochrony należnej konsumentowi, może teraz skutecznie powoływać się na nieoczywiste dotychczas dla wszystkich składów orzeczniczych ogólne zasady prawa zobowiązań. Należy przy tym zaznaczyć, że Frankowicze będący nie-konsumentami powinni śpieszyć się z wnoszeniem pozwów, gdyż w ich przypadku termin przedawnienia roszczeń wynosi jedynie trzy lata. Istnieje szansa, że w praktyce orzeczniczej za początek biegu tego terminu może zostać uznany dzień wydania omawianej uchwały.
W kontekście prawnym istotne jest również wskazanie przez SN, iż wyrażony pogląd stanowi kontynuację linii orzeczniczej utrwalonej na kanwie Uchwały 7osobowego składu Sądu Najwyższego z 22 maja 1991 roku, sygn. III CZP 15/91, gdzie wskazano że: za sprzeczne z naturą umowy gospodarczej należy uznać pozostawienie w ręku jednej tylko strony możliwości dowolnej zmiany jej warunków.
r.pr. Dariusz Śmiłek
Dodaj komentarz