Nierzadko zdarza się, iż w rezultacie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (lub jego zmiany) możliwość korzystania z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem zostaje wyłączona lub istotnie ograniczona. Tytułem przykładu można chociażby podać następujące sytuacje: 1/ gdy postanowienia dotychczasowego planu miejscowego zezwalają na lokalizację budynku wielorodzinnego, a w nowym planie możliwość ta zostaje wykluczona lub ograniczona np. jedynie do budownictwa mieszkalnego jednorodzinnego; 2/ zmiana przeznaczenia działki z terenów zabudowy usługowo-produkcyjnej na tereny zabudowy mieszkaniowej; 3/ dotychczasowy plan zezwala na na podział działki dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej przy minimalnej wielkości działki nowo wydzielonej 1 000m2, a nowy plan ustala tę wartość na poziomie 1 500 m2; 4/ dotychczasowy plan przewiduje możliwość dachów wielospadowych, a w nowym planie przewiduje się tylko możliwość dachów dwuspadowych; 5/ dotychczasowy plan przewiduje możliwość zamontowania szamba, a nowy plan wprowadza konieczność zainstalowania przydomowej oczyszczalni ścieków. W takich przypadkach powstaje pytanie czy właścicielowi nieruchomości przysługują jakieś roszczenia z tego tytułu?
Otóż zgodnie z zapisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 36, ustawa z dnia 27 marca 2003 r.) w przypadku gdy w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy: 1) odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę (ale nie za utracone korzyści!!!) albo 2) wykupienia nieruchomości lub jej części.
Przesłanką roszczenia odszkodowawczego lub o wykup nieruchomości jest zatem nie tyle spadek wartości nieruchomości ale takie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości lub jej części, którego skutkiem jest niemożność lub istotne ograniczenie korzystania z niej w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem. Innymi słowy „roszczenia właścicielskie” aktualizują się wtedy jeżeli wskutek wprowadzenia lub zmiany planu „uprawnienia właściciela” w zakresie korzystania z nieruchomości ulegają zniesieniu („niemożliwość”) lub istotnemu uszczupleniu w danym zakresie („ istotne ograniczenie”). Co do zasady, dochodzenie roszczeń o wykup nieruchomości nie jest ograniczone terminem (pomimo iż mają one charakter majątkowy nie ulegają przedawnieniu, zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., sygn. akt III CZP 15/68). Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z kolei jest ograniczone ogólnym 10 -letnim terminem przedawnienia liczonym co do zasady od wejścia w życie uchwały dot. wprowadzenia planu lub jego zmiany .
r.pr. Dariusz Śmiłek
Dodaj komentarz